Inleiding tot die Goddelike Raadsbesluite
Die leerstelling van die Goddelike Raadsbesluite vorm die ruggraat van ’n gesonde Bybelse wêreldbeskouing en bied aan die gelowige die versekering dat die geskiedenis nie ’n reeks toevallige gebeure is nie, maar die ontvouing van ’n meesterlike, goddelike raadsplan. Hierdie leerstelling leer ons dat God, van ewigheid af—voordat tyd of ruimte deur God geskape is—een omvattende, verenigde plan geformuleer het. Hierdie Goddelike raadsplan omvat elke gebeurtenis binne die geskiedenis van sowel die engelryk as die menslike sfeer, en dit ontvou sonder enige teenstrydigheid, onsekerheid of die behoefte aan toekomstige wysiging. Dit is nie ’n plan wat stuk-stuk bymekaargesit is soos die geskiedenis ontvou nie, maar ’n volmaakte ontwerp wat voortvloei uit die wese van God self. Die raadsbesluit is onlosmaaklik verbind aan God se onveranderlike attribute: Sy soewereiniteit, waardeur Hy die absolute reg het om te regeer; Sy alwetendheid, waardeur Hy alle dinge ken; en Sy onveranderlikheid, wat beteken dat Sy wese en Sy voornemens nooit wisselvallig is nie. Omdat God alle dinge allesomvattend en ewig ken—insluitend alle werklike gebeure sowel as alle moontlike gebeure wat onder ander omstandighede sou kon plaasvind—is Sy plan van die begin af volledig en volmaak (Jesaja 46:9–10; Psalm 33:11; Efésiërs 1:11). Daar is geen “Plan B” by God nie, want Sy voorkennis sluit elke gebeurlikheid in en Sy wysheid verseker die beste moontlike uitkoms vir Sy heerlikheid.
Die Here Jesus openbaar hierdie omvattende kennis van moontlike gebeure — dit wat onder ander omstandighede sou plaasgevind het — in Sy bestraffing van die Galilese stede. In Matteus 11:23-24 verklaar Hy: “En jy, Kapérnaüm, wat tot die hemel toe verhoog is, jy sal tot die doderyk toe neergestoot word; want as in Sodom die kragtige dade plaasgevind het wat in jou plaasgevind het, sou hy bly staan het tot vandag toe. Maar Ek sê vir julle dat dit vir die land van Sodom verdraagliker sal wees in die oordeelsdag as vir jou.” In die historiese konteks van hierdie gedeelte sien ons dat Kapérnaüm die hoofkwartier van Jesus se Galilese bediening was. Die stad is om hierdie rede tot die hemel toe verhoog weens die ongekende geestelike voorreg om die Messias self te huisves. Die feit dat Jesus met absolute sekerheid weet dat Sodom sou bly staan het (dus tot nasionale bekering sou gekom het om oordeel af te weer), bewys dat Sy kennis nie beperk is tot wat werklik gebeur nie, maar ook alles insluit wat sou kon gebeur. Vanuit ‘n akkurate eksegetiese perspektief moet ons waak teen ‘n misverstand van die begrip ‘bekering’ binne hierdie teksgedeelte, veral teen die foutiewe aanname dat Sodom se korporatiewe bekering noodwendig die ewige redding van elke individuele inwoner sou impliseer. Bekering in hierdie konteks verwys na ‘n wegdraai van goddelose weë ten einde fisiese verwoesting te ontkom, soortgelyk aan die optrede van Ninevé in die tyd van Jona. Ewige redding (fase een: regverdiging), daarenteen, bly altyd uitsluitlik ‘n saak van persoonlike geloof in die evangelie van God se genade.
Die Onderskeid Tussen Direkte Oorsaak en Goddelike Toelating
Binne die raamwerk van hierdie enkele, omvattende raadsbesluit, maak die Skrif ’n kritieke onderskeid tussen die verskillende maniere waarop God se wil in die tydruimtelike werklikheid manifesteer. Ons moet noukeurig onderskei tussen dit wat God direk teweegbring deur Sy aktiewe krag, dit wat Hy toelaat deur Sy toelatende wil (permissiewe wil), en dit wat Hy ten goede beskik en oorheers om Sy hoër doelwitte te bereik. Sonder hierdie onderskeid loop ons die gevaar om God die outeur van sonde te maak, wat ’n lasterlike dwaling sou wees. Die Calvinisme maak homself aan hierdie mistasting skuldig. Die leser word versoek om die artikel ‘Wil God almal verlos?‘, asook die artikel ‘Die kategorieë van God se wil: ‘n Skriftuurlike perspektief‘, te lees waar hierdie dwaalleer aangespreek word.
Eerstens is daar gebeure wat God direk veroorsaak. Hierdie handelinge berus uitsluitlik op Sy soewereine wil en bonatuurlike krag, sonder die medewerking van skepsele. Die mees prominente voorbeeld hiervan is die skepping van die heelal ex nihilo (uit niks), waar God gespreek het en dit was so (Génesis 1:1). Verder sien ons God se direkte handeling in die inkarnasie van die Seun, waar die Woord vlees geword het sonder menslike toedoen (Johannes 1:14), en in die voorsiening van verlossing deur die kruisdood van Christus (Handelinge 2:23). Hierdie gebeure is nie aan toeval oorgelaat nie; dit is direkte uitdrukkings van God se aktiewe wil om Sy verlossingsplan in die geskiedenis te vestig. Dit is gebeure wat moes plaasvind presies soos God dit bepaal het om die fondament van die werklikheid en verlossing te lê.
Tweedens sluit God se raadsbesluit ook dit in wat God toelaat. Dit is hier waar die geheimenis van die vrye wil en die oorsprong van die kwaad ter sprake kom. God laat toe dat menslike en engeleskepsele volgens hul eie wilsbesluite optree, selfs wanneer daardie aksies sonde, rebellie en boosheid behels. Dit is van uiterste belang om te verstaan dat hierdie “toelating” nie “goedkeuring” impliseer nie. God bly volkome heilig en regverdig; Hy is nooit die outeur van sonde nie en Hy kan nie deur die kwaad versoek word nie, soos Jakobus 1:13 verklaar: “Laat niemand, as hy in versoeking kom, sê: Ek word deur God versoek nie; want God kan nie deur die kwaad versoek word nie, en Hy self versoek niemand nie.” Die feit dat sonde bestaan, beteken nie dat God beheer verloor het nie, maar dat Hy in Sy oneindige wysheid besluit het dat ’n wêreld waarin vrye morele keuses moontlik is—selfs die keuse om te sondig—nodig is vir die openbaring van Sy volle karakter en die moontlikheid van ware liefde en gehoorsaamheid. Menslike wesens tree vrywillig op en is ten volle verantwoordelik vir hul keuses, selfs al weet God ewiglik wat daardie keuses sal wees en laat Hy toe dat dit plaasvind (Génesis 50:20; Handelinge 14:16).
Die Dinamika van God se Oorheersende Wil
’n Verdere en uiters vertroostende aspek van die raadsbesluit is God se oorheersende en beskikkende aktiwiteit. God is nie ’n passiewe toeskouer wat bloot kyk hoe die geskiedenis ontspoor nie. Inteendeel, Hy neem die vrye keuses van mense—selfs hul bose en sondige dade—en integreer dit soewerein in Sy meesterplan sodat Sy doelwitte uiteindelik vervul word. Hierdie konsep word pragtig geïllustreer in die geskiedenis van Josef, waar sy broers se bose daad om hom te verkoop, deur God gebruik is om ’n hele nasie te red (Génesis 50:20). Menslike mislukking, teenstand en selfs die aktiewe werking van die Bose kan God se raadsplan nie frustreer nie. God gebruik hierdie negatiewe gebeure as instrumente om seën, dissipline, oordeel of onderrig teweeg te bring.
Dit is hierdie beskikkende krag wat aan die gelowige die versekering gee dat alle dinge ten goede meewerk vir diegene wat God liefhet (Romeine 8:28). Dit is belangrik om daarop te let dat die teks nie sê dat alle dinge “goed” is nie, maar dat God alle dinge laat saamwerk vir ’n goeie doel. Hierdie doel sluit dikwels die loutering van die gelowige (heiligmaking) en die uiteindelike verheerliking in. God se soewereiniteit beteken dat Hy die laaste woord het. Selfs die kruisiging van Christus, wat die grootste misdaad in die geskiedenis van die mensdom was en deur goddelose hande uitgevoer is, was terselfdertyd die uitvoering van God se voorbeskikte raad om versoening vir die wêreld te bewerkstellig. Hierdie waarheid word kragtig bevestig in Handelinge 4:27-28: “Want waarlik, Herodes en Pontius Pilatus het saam met heidene en die volke van Israel vergader teen u heilige Kind Jesus, wat U gesalf het, om alles te doen wat u hand en u raad vooruit bepaal het om plaas te vind.” Hier sien ons die perfekte samevloeiing van menslike verantwoordelikheid en Goddelike soewereiniteit: die mens is skuldig aan die daad, maar God se doel word onfeilbaar bereik. Om die skuld vir die kruisiging slegs op die Jode te pak, is ‘n ontkenning van die universele menslike rebellie; dit was die mensdom se kollektiewe sonde wat die soenoffer van Christus noodsaaklik gemaak het.
Die Realiteit van Menslike Wil en Verantwoordelikheid
Sentraal tot die Vrye Genade-teologie en ’n gesonde Bybelse hermeneutiek is die realiteit van ware menslike wilsbesluite (voluntarisme). God se raadsbesluit is nie ’n fatalistiese bloudruk wat mense reduseer tot robotte of marionette (soos wat die Calvinisme leer) nie. Die Skrif bied deurgaans die mens aan as ’n wese wat in staat is tot werklike keuse, aanspreeklik is vir gehoorsaamheid of ongehoorsaamheid, en genooi word om in geloof op God te reageer (Deuteronómium 30:19; Josua 24:15). God se raadsbesluit dwing nie besluite af nie en maak nie die geskiedenis meganies nie. Daar is ’n duidelike verskil tussen Goddelike voorkennis en oorsaaklikheid. Om ’n gebeurtenis ewiglik te ken, is nie dieselfde as om daardie gebeurtenis te produseer nie. Die weerman wat voorspel dat dit môre gaan reën, veroorsaak nie die reën nie; hy het slegs kennis van wat gaan gebeur. Op ’n oneindig hoër vlak het God besluit om vrye keuses toe te laat, terwyl Hy ten volle geweet het wat daardie keuses sou wees. Hy het die heelal geskep met die volle wete van die sondeval, die verwerping van die Messias, en die afval van die laaste dae, maar Hy het dit nie bewerkstellig deur die mens se wil te verkrag nie.
Hierdie raamwerk vereis ’n noodsaaklike onderskeid tussen God se geopenbaarde wil (direktiewe wil) en Sy toelatende wil. God se direktiewe wil druk uit wat Hy begeer en beveel, soos geregtigheid, waarheid, heiligheid en gehoorsaamheid (1 Timótheüs 2:4; 1 Petrus 1:15–16). Dit is Sy morele standaard. God se toelatende wil, daarenteen, laat verwerping, sonde en ongeloof toe omdat outentieke liefde en gehoorsaamheid nie kan bestaan sonder die vryheid om anders te kies nie. Liefde wat gedwing word, is nie liefde nie; dit is programmering. Die raadsbesluit sluit dus die toelating van verwerping in sonder om daardie verwerping goed te keur of te onderskryf (Mattéüs 23:37; 2 Petrus 3:9). Die Here Jesus se weeklaag oor Jerusalem in Mattéüs 23:37 illustreer dit treffend: “Hoe dikwels wou Ek… en julle wou nie!” Hier sien ons God se direktiewe wil (Ek wou) in konflik met die mens se vrywillige weerstand (julle wou nie), en die mens se wil word nie oorheers nie, maar die gevolge daarvan (oordeel) word vasgestel.
Soteriologie: Verlossing, Verkiesing en Genade
Met betrekking tot die leer van verlossing (soteriologie), vestig die Goddelike raadsbesluit die voorsiening van verlossing vir die hele mensdom deur die Persoon en werk van die Here Jesus Christus. God het in Sy raadsplan bepaal dat verlossing verkry word uit genade deur geloof alleen, en nie deur menslike verdienste, werke of dwang nie (Johannes 3:16; Efésiërs 2:8–9; Romeine 3:28). Dit is hier waar ons ‘n sterk standpunt inneem teen die deterministiese siening van dubbele predestinasie, soos wat die Calvinisme leer (die idee dat God sekere individue arbitrêr vir die hel bestem en ander vir die hemel). Die Bybelse leer van verkiesing is gegrond in Christus. Efésiërs 1:4 leer ons dat Hy ons in Hom uitverkies het voor die grondlegging van die wêreld. Christus is die Verkieseling van God, en enige persoon wat deur geloof in Christus geplaas word, deel in daardie verkiesing. Verkiesing is dus primêr korporatief en posisioneel (in Christus), en nie ‘n arbitrêre seleksie van individue los van hul geloofsreaksie nie.
God se raadsbesluit waarborg dat elkeen wat in Christus glo, die ewige lewe ontvang. Dit is ’n vaste wet in God se raadsplan, soos Johannes 3:36 getuig: “Hy wat in die Seun glo, het die ewige lewe”. Aan die ander kant verteenwoordig ongeloof nie ’n Goddelike dekreet van verwerping nie, maar ’n vrywillige keuse van die mens om God se genadige voorsiening te verwerp. Hierdie selfde beginsel van ongeloof is eweneens van toepassing op diegene wat die leer van heerskappy-verlossing (Lordship Salvation) voorstaan, of wat enige menslike verdienste by die geloof in Christus voeg. Deur sodanige voorwaardes by die evangelie te voeg, verwerp die individu die onvoorwaardelike aanbod van Christus en probeer hy God op sy eie terme nader vir verlossing—’n handeling wat in wese niks anders as ‘n subtiele vorm van ongeloof en rebellie is nie. God se soewereine dekreet is dat die kruis genoegsaam is vir alle mense as ‘n onbeperkte versoening, maar dit is slegs doeltreffend vir diegene wat glo. Die dispensasionele perspektief help ons verder om te verstaan dat, hoewel God se metode van redding deur geloof altyd dieselfde bly, die inhoud van daardie geloof en die spesifieke rentmeesterskap van die mens deur die verskillende bedelings verskil. In die huidige Kerk-bedeling is die spesifieke objek van reddende geloof die dood, begrafnis en opstanding van Christus vir ons sondes, soos uiteengesit in 1 Korinthiërs 15:1-4.
Die Onderskeid Tussen Redding en Loon
Vir die wedergebore kind van die Here verseker die raadsbesluit die ewige sekerheid van verlossing, terwyl dit terselfdertyd ruimte laat vir werklike gevolge in die tydelike lewe en in die ewigheid ten opsigte van beloning. Hier moet ons ’n skerp onderskeid tref tussen fase een van verlossing (regverdiging) en fase twee (heiligmaking). God se raadsplan bepaal dat regverdiging ’n onherroeplike gawe is (Johannes 10:28), gebaseer op Christus se werk. Geen menslike mislukking kan ’n kind van God uit Sy hand ruk nie. Ewenwel bepaal dieselfde raadsplan dat getrouheid en gehoorsaamheid in die lewe van die gelowige sal lei tot genadeloon en seën, terwyl ongehoorsaamheid en vleeslikheid sal lei tot Goddelike dissipline en die verlies van loon by die Regterstoel van Christus (1 Korinthiërs 3:12–15; Hebreërs 12:6).
Hierdie aspek van God se raadsbesluit bewaar die erns van die Christenlewe. Ons is nie gered om in sonde te leef nie. God het ons geskape “tot goeie werke wat God voorberei het, sodat ons daarin kan wandel” (Efésiërs 2:10). Wanneer ons kies om nie daarin te wandel nie, verloor ons nie ons saligheid nie, maar ons verbeur ons erfenisbeloning in die toekomstige Koninkryk en nooi die Vaderlike tugtiging van God in ons huidige lewe uit. God se plan beweeg onstuitbaar voort na sy bestemde konklusie—die vestiging van die Duisendjarige Ryk en die Ewige Staat—maar die individuele ervaring en posisie van die gelowige binne daardie plan word beïnvloed deur sy of haar vrywillige reaksie op God se bevele. Dit weerlê die dwaling van Antinomianisme (wetteloosheid) net so sterk as wat dit die dwaling van heerskappy-verlossing (Lordship Salvation) weerlê. Ons gehoorsaam nie om gered te bly nie, maar omdat ons gered is en verantwoording skuldig is aan die Here as ons toekomstige Koning en Regter.
Eskatologiese Implikasies en Samevatting
Die leer van die Goddelike Raadsbesluite loop uiteindelik uit op die groot eskatologiese klimaks wat in die Skrif voorspel word. Omdat God se raadsplan eenheid en sekerheid bevat, kan ons met vertroue weet dat die profetiese woord (soos in die Skrif vervat) letterlik vervul sal word. Die onderskeid tussen Israel en die Kerk is deel van hierdie raadsplan. God het nie Israel vervang nie; Hy het ’n spesifieke raadsbesluit vir die nasionale herstel van Israel wat eers in die Groot Verdrukking en die daaropvolgende Millennium in vervulling sal tree. Die huidige tydvak van die Kerk is ’n verborgenheid wat nou geopenbaar is, maar dit maak nie God se onherroeplike besluite aangaande die aartsvaders en Dawid ongedaan nie, soos Romeine 11:29 dit onomwonde stel: “Want die genadegawes en die roeping van God is onberoulik.”
Ten slotte bevestig die leerstelling van die Goddelike raadsbesluite dat God in volmaakte wysheid alle dinge ewiglik beplan het. Hy bly die absolute Soewerein wat die geskiedenis stuur, dog Hy doen dit op ’n wyse wat ware menslike vryheid respekteer en inkorporeer. Hy oordeel die kwaad regverdig omdat die mens verantwoordelik is; Hy voorsien verlossing uit genade omdat Hy liefde is; en Hy rig die loop van die eeue soewerein na die vervulling van Sy doeleindes en Sy heerlikheid. Soos Paulus in Romeine 11:36 uitroep: “Want uit Hom en deur Hom en tot Hom is alle dinge. Aan Hom die heerlikheid tot in ewigheid. Amen.” As gelowiges kan ons rus in die wete dat, te midde van die chaos van die wêreld, die raadsplan van God vasstaan en dat Hy aktief besig is om alle dinge—selfs ons beproewinge en die wêreld se boosheid—te laat meewerk vir die uiteindelike oorwinning van Christus. Dink oor hierdie feite na. Maranata! Kom, Here Jesus, kom gou!
Seën Groete.
Vic