Die menslike lewe word deurlopend gekenmerk deur ‘n opeenvolging van wisselende seisoene (Prediker 3:1–8). In die verloop van ons aardse bestaan beweeg ons gereeld tussen periodes van diep beproewing en tye van oorvloedige seën (Job 1:21; Filippense 4:12). Vir die gelowige wat die Skrif deur ‘n konsekwente, grammatikaal-historiese en dispensasionele lens lees (2 Timoteus 2:15), is nóg die donker valleie van teenspoed nóg die sonnige hoogtes van voorspoed toevallige gebeurtenisse (Klaagliedere 3:37–38). Albei kom voor onder die volkome, soewereine bestuur van God (Romeine 8:28; Spreuke 16:9). Die Bybel openbaar dat God verheerlik word wanneer Sy kinders volharding toon tydens swaarkry (Jakobus 1:2–4; 1 Petrus 1:6–7), maar dat Hy net soveel verheerlik word in tye van vrede, voorsiening, goeie gesondheid, produktiwiteit, gesinslewe, sinvolle arbeid en tye van rustigheid (Deuteronomium 8:10–18; 1 Timoteus 4:4–5; Kolossense 3:17). Die geestelik volwasse gelowige leer om albei seisoene te herken as goddelik verordende toetse wat ontwerp is om ons geloof, rentmeesterskap en afhanklikheid van God te beproef (Romeine 5:3–4; 2 Korintiërs 12:9–10).
Tog moet ons van die begin af ‘n belangrike teologiese onderskeid tref om verwarring te voorkom. Wanneer ons praat oor die seëninge en voorregte wat die gelowige vandag in die genadebedeling (dispensasie van die Kerk) geniet (Efesiërs 3:1–9; Romeine 6:14), praat ons nie van die vervulling van die toekomstige, aardse Messiaanse Koninkryk nie (Handelinge 1:6–7). Die Koninkryk van God is nie ‘n huidige geestelike struktuur wat in die harte van mense heers of deur die Kerk op aarde opgebou word nie. Volgens die duidelike beloftes van die Skrif is die Koninkryk ‘n toekomstige, letterlike en aardse heerskappy van die Here Jesus Christus (Jesaja 9:5–6; Jeremia 23:5–6; Daniël 7:13–14; Openbaring 20:4–6), wat eers opgestel sal word ná die Groot Verdrukking (Matteus 24:21, 29–31; Openbaring 19:11–16) en die nasionale bekering van die volk Israel (Sagaria 12:10; Romeine 11:25–27). (Die leser word aangeraai om die artikel “Die Onse Vader van nader bekyk” te lees.) Tans is die Kerk — wat uit Joodse gelowiges asook heidense gelowiges in een liggaam saamgevoeg is (Efesiërs 2:11–16; 1 Korintiërs 12:13) — slegs erfgename van hierdie toekomstige Koninkryk (Romeine 8:17; Jakobus 2:5). Die huidige werk van die Heilige Gees in die gelowige se lewe is onderskeibaar van die Koninkryk self (Efesiërs 1:13–14). Nietemin openbaar God Sy soewereiniteit in hierdie huidige era deur beide teenspoed en voorspoed te gebruik om Sy kinders te vorm en te louter (Romeine 8:28; 1 Petrus 1:6–7).
Die Soewereiniteit van God oor die Seisoene van die Lewe
Die grondslag vir ‘n gesonde Christelike lewensuitkyk lê in die erkenning van God se absolute soewereiniteit oor alle omstandighede (Romeine 8:28; Efesiërs 1:11). Prediker 7:14 som hierdie werklikheid treffend op: “Wees op die dag van voorspoed in ‘n goeie luim; en op die dag van teenspoed, merk op: ook hierdie dag net soos daardie het God gemaak, sodat die mens niks hoef te vind wat ná hom sal wees nie.” Hierdie teksgedeelte herinner ons daaraan dat sowel die goeie as die moeilike dae uit die hand van die Here kom (Klaagliedere 3:37–38; Job 2:10). God staan nie passief opsy terwyl toeval of die natuur die mens se lot bepaal nie (Spreuke 16:33; Jesaja 45:6–7). Elke seisoen is noukeurig deur Hom afgemeet en toegelaat ter wille van Sy eie eer en die geestelike opbou van Sy kinders (Romeine 11:36; Kolossense 1:16–17).
In die Ou-Testamentiese bedeling van die Wet van Moses, onder die Moesaïese Verbond, het God dikwels materiële voorspoed en fisiese vrede gebruik as ‘n direkte, verbondsmatige beloning vir Israel se gehoorsaamheid (Deuteronomium 28:1–14; Levitikus 26:3–13). Hoewel die Kerk vandag onder die Wet van Christus staan en nie onder die teokratiese wette van Israel nie (1 Korintiërs 9:20–21; Galasiërs 6:2), sien ons steeds die algemene beginsel van God se soewereine voorsienigheid dwarsdeur die geskiedenis (Handelinge 14:17; Matteus 5:45). God is nie teologies gekant teen materiële voorspoed of aardse rustigheid nie; Hy is immers die Skepper van alle goeie dinge wat meewerk tot die mens se welstand (1 Timoteus 6:17; Jakobus 1:17).
Voorspoed en Vrede in die Geskiedenis van Israel
Wanneer ons die Bybelse geskiedenis deur ‘n letterlike oogpunt bestudeer, word daar opgemerk dat God Sy volk Israel herhaaldelik periodes van ingrypende vrede en materiële oorvloed geskenk het. Hierdie tye was nie tekens van geestelike kompromie nie (Hebreërs 12:5–6), maar eerder welbewuste demonstrasies van God se getrouheid en goedheid (Klaagliedere 3:22–23; Psalm 119:75).
Onder die leierskap van Josua, nadat die land Kanaän ingeneem is (Josua 11:23), het die volk (Israel) ‘n seisoen van goddelike rus beleef: “En die HERE het hulle aan alle kante rus gegee net soos Hy hulle vaders met ‘n eed beloof het; en niemand van al hul vyande het voor hulle standgehou nie; al hulle vyande het die HERE in hulle hand gegee” (Josua 21:44). Hierdie periode van rus was ‘n vervulling van God se spesifieke beloftes aan Abraham, Isak en Jakob (Genesis 15:18; Genesis 26:3; Genesis 28:13; Josua 21:43, 45). Dit was ‘n tyd waarin die volk kon oes wat hulle nie gesaai het nie en kon woon in stede wat hulle nie gebou het nie (Josua 24:13; Deuteronomium 6:10–11). God is verheerlik deur hierdie fisiese beskerming en vervulling van Sy woord (Josua 23:14; Psalm 115:1).
Daarbenewens, tydens die regering van koning Salomo, het die nasionale voorspoed van Israel ‘n hoogtepunt bereik. Die Skrif getuig in 1 Konings 4:24-25 van hierdie geseënde tydperk: “Want hy het geheers oor die hele gebied wes van die rivier, van Tifsag af tot by Gasa, oor al die konings wes van die rivier; en hy het vrede gehad aan al sy kante rondom. En Juda en Israel het veilig gewoon, elkeen onder sy wingerdstok en onder sy vyeboom, van Dan af tot Berseba, al die dae van Salomo.” Hierdie idilliese prentjie van vrede, waar elke gesin in veiligheid hul eie eiendom en arbeid kon geniet, toon dat God plesier daarin vind om Sy mense te seën met rustigheid en vrugbaarheid.
Koning Dawid het eweneens tye van groot stabiliteit en koninklike voorspoed uit die hand van die Here ontvang. 2 Samuel 7:1 vermeld: “En toe die koning in sy huis gewoon het en die HERE hom rondom rus gegee het van al sy vyande…” Dawid se reaksie op hierdie vrede was nie selfverheffing nie, maar ‘n diep begeerte om God te eer. Voorspoed en vrede in die Ou Testament was duidelike demonstrasies van God se soewereine guns oor Sy uitverkore volk Israel binne hul aardse roeping.
Vrede en Groei in die Vroeë Kerk
Wanneer ons oorgaan na die Nuwe Testament en die stigting van die Kerk op Pinksterdag (Handelinge 2:1–47), sien ons ‘n duidelike onderskeid tussen die Kerk en Israel (1 Korintiërs 10:32). Die Kerk is nie die teokratiese nasie van Israel nie, en die Kerk het geen beloftes van ‘n aardse geografiese landstreek of nasionale politieke heerskappy in hierdie era ontvang nie (Johannes 18:36; Filippense 3:20). Nietemin toon die boek Handelinge dat God ook aan die vroeë Kerk seisoene van vrede, beskerming en uitbreiding geskenk het (Handelinge 9:31; Handelinge 19:20).
Ná die ingrypende bekering van Saulus van Tarsus (Paulus), wat voorheen die gemeente wreed vervolg het (Handelinge 8:1–3; Galasiërs 1:13), het daar ‘n merkwaardige tydperk van rustigheid vir die gelowiges aangebreek. Handelinge 9:31 beskryf hierdie seisoen soos volg: “En die gemeentes deur die hele Judéa en Galiléa en Samaría het vrede gehad; en terwyl hulle opgebou is en gewandel het in die vrees van die Here en die vertroosting van die Heilige Gees, het hulle vermeerder.”
Hierdie teksgedeelte is van uiterste belang vir ons begrip van die Christelike lewe (Romeine 15:4). Vrede en die afwesigheid van vervolging is nie ‘n dekmantel vir geestelike laksheid nie, maar ‘n geleentheid wat deur God geskenk word vir geestelike opbou en evangelisasie (Romeine 12:11; Efesiërs 5:15–16). In hierdie tydperk van vrede het die vroeë gelowiges nie teruggeval in passiewe traagheid nie; hulle het gewandel in die vrees van die Here (Handelinge 9:31). Hulle het die rustigheid gebruik om die Evangelie van die genade van God verder te verkondig (Handelinge 20:24; 2 Timoteus 4:2). God is verheerlik in hul vrede, net soos Hy later verheerlik is toe vervolging weer losgebars het (Handelinge 11:18; Filippense 1:12–14).
Die Dualiteit van Omstandighede: Gebrek en Oorvloed
Die Skrif beklemtoon dat die ewige lewe ‘n volkome vrye gawe is wat ontvang word deur geloof alleen in Jesus Christus (Johannes 3:16; Efesiërs 2:8-9). Die oomblik wanneer ‘n persoon glo, word hy vir ewig geregverdig, ontvang hy die Heilige Gees as seël, en is sy ewige bestemming vas (Romeine 8:38-39). Niks kan hierdie ewige posisie in Christus verander nie. Die daaglikse wandel en geestelike groei van die gelowige (dissipelskap) is egter ‘n proses waarin ons geleer word om in alle omstandighede op die Here te vertrou.
Die apostel Paulus bied vir ons die mees volwasse voorbeeld van hoe ‘n gelowige teenoor sowel voorspoed as teenspoed moet staan. In Filippense 4:11-13 skryf hy uit die gevangenis: “Nie dat ek dit uit gebrek sê nie, want ek het geleer om vergenoeg te wees met die omstandighede waarin ek is. Ek weet om verneder te word, ek weet ook om oorvloed te hê; in elke opsig en in alle dinge is ek onderrig: om versadig te word sowel as om honger te ly, om oorvloed te hê sowel as om gebrek te ly. Ek is tot alles in staat deur Christus wat my die krag gee.”
Paulus se vergenoegdheid was nie gebaseer op sy omstandighede nie, maar op sy verhouding met die opgestane Here. Hy het nie verwaand geword toe hy oorvloed gehad het nie, en hy het nie bitter geword wanneer hy gebrek gely het nie. Hy het verstaan dat beide toestande deur God toegelaat is om sy geloof te louter en Christus se krag in hom te openbaar.
Teenspoed en Voorspoed as Geestelike Toetse
Vir die geestelik volwasse gelowige word sowel teenspoed as voorspoed beskou as goddelike toetse (1 Petrus 1:6–7). Hierdie toetse is nie bedoel om vas te stel óf ons ons redding gaan behou of verloor nie — want redding is ewig en onvoorwaardelik gebaseer op Christus se voltooide werk op die kruis (Johannes 10:28–29; Efesiërs 2:8–9; Romeine 8:38–39) — maar eerder om ons gehoorsaamheid, geestelike beloning (loon) en daaglikse afhanklikheid te ontwikkel (1 Korintiërs 3:12–15; Filippense 3:13–14).
Teenspoed toets ons geloof, volharding en direkte afhanklikheid van God (Romeine 5:3–4). Wanneer fisiese gesondheid faal, wanneer finansiële druk toeneem, of wanneer vervolging dreig (2 Korintiërs 4:8–10), word ons gestroop van menslike selfversekerdheid (2 Korintiërs 1:8–9). In sulke tye word ons gedwing om te rus in die beloftes van God se Woord en om Sy genade as genoegsaam te ervaar (2 Korintiërs 12:9). Jakobus 1:2–3 moedig gelowiges aan: “Reken dit as louter vreugde, my broeders, wanneer julle in allerhande beproewings val, omdat julle weet dat die beproewing van julle geloof lydsaamheid bewerk.” Teenspoed suiwer ons motiewe en dryf ons na die troon van genade (Hebreërs 4:16).
Voorspoed, aan die ander kant, toets ons dankbaarheid, nederigheid, rentmeesterskap en tevrede hart (Deuteronomium 8:11–14; Filippense 4:11–12). In baie opsigte blyk voorspoed die groter en meer gevaarlike toets vir die menslike gees te wees (Spreuke 30:8–9). Wanneer alles goed gaan, wanneer die koffers vol is, die liggaam gesond is en die omgewing vredig is, is die menslike natuur uiters geneig tot hoogmoed, eiewaan, selfgenoegsaamheid en geestelike traagheid (Deuteronomium 8:17; Openbaring 3:17), dink maar byvoorbeeld aan Salomo se rykdom en sy val (1 Konings 11:1–4; Nehemia 13:26). Die versoeking om te vergeet dat elke goeie gawe van bo kom (Jakobus 1:17) is uiteraard groter wanneer ons nie ‘n direkte, dringende behoefte aan God se ingryping voel nie (Deuteronomium 6:10–12).
Die Gevaar van Voorspoed: Waarskuwings uit die Skrif
Die Skrif bevat ernstige waarskuwings oor die geestelike valstrikke van ongetemde voorspoed (Spreuke 30:8–9). Toe die volk Israel op die punt gestaan het om die Beloofde Land in te neem (Deuteronomium 6:10–12), het Moses hulle uitdruklik gewaarsku teen die gevaar van vergetelheid wat dikwels saam met materiële oorvloed wandel (Deuteronomium 8:11–14; Hosea 13:6).
In Deuteronomium 8:11-14, 17-18 lees ons die duidelike vermaning: “Neem jou in ag dat jy die HERE jou God nie vergeet deur sy gebooie en sy verordeninge en sy insettinge wat ek jou vandag beveel, nie te onderhou nie; dat, as jy eet en versadig word en goeie huise bou en bewoon, en jou beeste en jou kleinvee vermeerder en jou silwer en jou goud vermeerder en alles wat jy het, vermeerder, jou hart hom nie verhef en jy die HERE jou God vergeet… en dat jy in jou hart sê: My krag en die sterkte van my hand het vir my hierdie rykdom verwerf. Maar jy moet aan die HERE jou God dink, dat dit Hy is wat jou krag gee om rykdom te verwerf…”
Hierdie waarskuwing is net so toepaslik op die gelowige in die huidige kerkbedeling (1 Korintiërs 10:11–12). Rykdom en vrede kan ‘n illusie van outonomie skep (Openbaring 3:17). Wanneer ‘n gelowige begin glo dat sy eie verstand, harde werk of talent die uitsluitlike oorsaak van sy sukses is (Psalm 49:7–8), verval hy in die sonde van hoogmoed (Spreuke 16:18; Jakobus 4:13–16).
Die apostel Paulus skryf soortgelyk aan Timoteus oor die gevare van rykdom binne die plaaslike gemeente (1 Timoteus 6:6–10). In 1 Timoteus 6:17-19 gee hy instruksies vir diegene wat materieel geseënd is: “Beveel die rykes in die teenswoordige wêreld om nie hoogmoedig te wees nie en hulle hoop nie te stel op die onsekerheid van die rykdom nie, maar op die lewende God wat ons alles ryklik bedien om dit te geniet; dat hulle goed moet doen en ryk wees in goeie werke, gewillig om mee te deel, mededeelsaam, en vir hulle ‘n skat weglê as ‘n goeie fundamentele belegging vir die koms, sodat hulle die ewige lewe kan gryp.”
Let daarop dat Paulus nie van die rykes vereis om van al hul besittings ontslae te raak nie (1 Timoteus 6:17). God gee immers dinge “ryklik… om dit te geniet” (Prediker 5:18–19; 1 Timoteus 4:4). Die gevaar lê nie in die besittings self nie, maar in die gesindheid van die hart — die risiko van hoogmoed en die verkeerde plasing van vertroue op onsekere rykdom in plaas van op die lewende God (Spreuke 11:28; Matteus 6:19–21; Markus 10:23–24). Voorspoed vereis dus ‘n hoë mate van geestelike volwassenheid (Filippense 4:12–13) sodat dit as ‘n instrument van goeie werke en rentmeesterskap gebruik kan word (Matteus 25:14–30), eerder as ‘n middel tot selfbevrediging en selfverheffing (Lukas 12:16–21).
Die Toekomstige Koninkryk vs. Die Huidige Bedeling
Ten einde teologiese akkuraatheid te handhaaf binne die klassieke dispensasionele raamwerk (2 Timoteus 2:15), is dit noodsaaklik om te beklemtoon dat die voorspoed wat ‘n gelowige vandag mag beleef, nie gelykgestel moet word aan die vervulling van die Koninkryksbeloftes nie (Handelinge 1:6–7). Die “Voorspoedevangelie” (Prosperity Gospel) dwaal juis omdat dit die fisiese, materiële en nasionale seëninge wat vir die toekomstige Duisendjarige Ryk (Millennium) geoormerk is, probeer deurdwing na die huidige Kerk-era (Jeremia 23:5–6; Openbaring 20:4–6).
Volgens die letterlike interpretasie van die Profetiese Woord (2 Petrus 1:19–21) sal die Koninkryk van God slegs gevestig word wanneer Jesus Christus persoonlik en sigbaar terugkeer na die aarde (Matteus 24:29–31; Openbaring 19:11–16). Hierdie gebeurtenis vind plaas ná die voorverdrukking-wegraping van die Kerk (1 Thess. 1:10; 4:16–17) en aan die einde van die sewe jaar van die Groot Verdrukking (Daniël 9:27; Matteus 24:21). Dan sal die nasionale bekering en herstel van Israel plaasvind (Sagaria 12:10; Romeine 11:25–27), en sal Christus Sy troon in Jerusalem inneem om oor die hele aarde te heers (Jesaja 2:2–4; Sagaria 14:9).
In daardie toekomstige Koninkryk sal vrede, geregtigheid, fisiese genesing en materiële voorspoed die hele aarde vul op ‘n wyse wat die mensdom nog nooit beleef het nie (Jesaja 11:6–9; Jesaja 35:1–6; Amos 9:13–15). Vandag, in die genadebedeling, is die Kerk egter ‘n hemelse volk met ‘n geestelike roeping (Filippense 3:20; Kolossense 3:1–3). Gelowiges is tans slegs erfgename van daardie toekomstige Koninkryk (Romeine 8:17; Jakobus 2:5). Die Heilige Gees wat in ons woon, is die onderpand van ons volkome erfenis (2 Korintiërs 1:22; Efesiërs 1:13–14), maar die Gees se teenwoordigheid verander nie die huidige gebroke wêreld in die Koninkryk self nie (Johannes 18:36).
Daarvoor moet die gelowige verstaan dat seisoene van aardse voorspoed en vrede vandag tydelike, soewereine uitspannings is wat deur God geskenk word (Handelinge 14:17). Dit is nie ons finale erfenis nie (Hebreërs 13:14); dit is bloot verversings op die pelgrimsreis terwyl ons wag op die “salige hoop en die verskyning van die heerlikheid van ons grote God en Saligmaker, Jesus Christus” (Titus 2:13; 1 Thess. 5:9–10).
Praktiese Toepassing van ‘n Gebalanseerde Bybelse Lewensuitkyk
Hoe moet die gelowige dan vandag leef in die lig van hierdie teologiese waarhede?
• Dankbaarheid in Seëning: In die eerste plek moet ons ‘n houding van diep dankbaarheid kweek tydens seisoene van voorspoed, vrede en vreugde. Wanneer God ons seën met goeie gesondheid, ‘n gelukkige gesinslewe, sinvolle werk, hegte vriendskappe en materiële voorsiening, moet ons hierdie dinge ontvang as goeie gawes uit Sy hand. Ons hoef nie skuldig te voel oor periodes van rustigheid nie; ons moet dit gebruik om God te verheerlik, om ander te dien en om die Evangelie van vrye genade te bevorder.
• Waaksaamheid teen Hoogmoed: In die tweede plek moet ons waaksaam wees teen die geestelike gevare van voorspoed. Ons moet voortdurend ons harte ondersoek om te verseker dat ons vertroue nie op ons eie middele of omstandighede rus nie, maar op God alleen. Die beoefening van vrygewigheid en goeie rentmeesterskap is die doeltreffendste teenmiddel teen die wurggreep van materialisme, selfsug en selfgenoegsaamheid.
• Standvastigheid in Teenspoed: In die derde plek moet ons in tye van teenspoed vashou aan die absolute sekerheid van God se liefde en soewereiniteit. Beproewings is nie ‘n teken dat God ons verlaat het of dat ons ons ewige redding verloor het nie. Vir die gelowige wat in Christus geregverdig is, is beproewings louteringsinstrumente wat ons geloof versterk en ons voorberei op die ewige belonings wat by die Regterstoel van Christus (Bema) ontvang sal word (2 Korintiërs 5:10).
Sowel die donker nagte van moeite as die helder dae van oorvloed val onder die alwyse leiding van ons goeie God. Deur die Woord van God konsekwent en letterlik te interpreteer, vind die gelowige ‘n rotsvaste anker: ons redding is ewig vas deur geloof alleen, ons hoop is gerig op die toekomstige, letterlike Koninkryk van Christus, en ons huidige wandel word daagliks gedra deur die genade van God wat ons in elke omstandigheid voldoende krag gee.
Seën groete.