Die Onsigbare Oorlog in die Denksfeer
Daar is ‘n onsigbare maar meedoënlose oorlog aan die gang wat nie met fisiese wapens geveg word nie, maar daagliks binne-in die mens se gemoed afspeel. Elke Christen bevind hom midde-in hierdie titaniese botsing tussen twee onversoenbare denkstelsels: die goddelike perspektief en die menslike perspektief.
Die goddelike perspektief begin altyd by God Self as die absolute vertrekpunt en interpreteer die ganse werklikheid streng volgens dit wat Hy in Sy geskrewe Woord geopenbaar het. Die menslike perspektief, daarteenoor, maak van die mens die middelpunt en die finale beoordelaar van alles, en probeer die werklikheid interpreteer heeltemal onafhanklik van goddelike openbaring. Om sy eie idees te regverdig, doen die menslike perspektief ‘n voortdurende beroep op ‘n hele reeks krukke soos die menslike rede, persoonlike ervaring, subjektiewe emosie, heersende kultuur, wetenskaplike teorieë, eeue-oue tradisies en bloot persoonlike voorkeur. Uiteindelik gaan hierdie stryd oor die mees fundamentele vraag van die lewe, naamlik gesag: Wie bepaal wat waar, reg, goed en betekenisvol is?
Wanneer ons die Skrif vanuit ‘n grammatikaal-historiese perspektief bestudeer — dit wil sê, wanneer ons die Bybel lees volgens die historiese konteks waarin die woorde oorspronklik neergeskryf is en die gewone, grammatikale betekenis van die taal eerbiedig — sien ons meedoënloos duidelik wat die implikasies van hierdie twee denkstelsels is. Om God se perspektief te verstaan en te gehoorsaam, is nie ‘n droë godsdienstige plig nie; dit lei tot die vermoë om die lewe, ware liefde en ware geluk voluit te beleef soos wat die Skepper dit bedoel het.
Daarteenoor lei dit onvermydelik tot die dood wanneer ‘n mens volgens die menslike perspektief leef. Dood beteken in hierdie konteks in die eerste plek ‘n ondervindingsdood of ervaringsdood, wat ‘n pynlike en funksionele skeiding van God se genadige wil en seën vir jou lewe behels. Dit is die verlies van innerlike vrede, vreugde en doelmatigheid wat intree wanneer ‘n mens God se ontwerp verwerp. Wanneer hierdie selfgesentreerde pad tot sy uiterste gedryf word, kan daardie geestelike en ervaringsdood uiteindelik ook tot fisiese verwoesting en die fisiese dood lei.
Die Tragedie van Kades-Barnea – Feite sonder God
Die verskil tussen goddelike en menslike perspektief lê selde in die waarneembare feite self, maar eerder in die raamwerk of lens waarmee daardie feite geïnterpreteer word. ‘n Klassieke voorbeeld hiervan vind ons in die historiese gebeure by Kades-Barnea, soos opgeteken in die boek Numeri. Die volk Israel het op die grens van die Beloofde Land gestaan toe Moses twaalf verkenners uitgestuur het om Kánaän te verken. Wanneer die teks grammatikaal en histories ontleed word, blyk dit dat al twaalf verkenners presies dieselfde feite aanskou het. Hulle het dieselfde land deurkruis, dieselfde massiewe ommuurde stede gesien, dieselfde indrukwekkende inwoners teëgekom en teenoor dieselfde militêre struikelblokke gestaan. Daar was geen verskil oor die empiriese gegewens nie, maar die interpretasie van daardie feite het die volk verdeel.
In Numeri 13:31 het die tien ongelowige verkenners hul finale verslag gelewer vanuit ‘n suiwer menslike perspektief: “Maar die manne wat saam met hom opgetrek het, het gesê: Ons kan nie teen die volk optrek nie, want hulle is sterker as ons.” Hierdie tien manne het hul berekening gemaak op grond van hul eie spierkrag, wapens en militêre taktiek. Vanuit ‘n menslike oogpunt was hul gevolgtrekking logies en korrek, want die Kánaäniete wás inderdaad sterker en beter opgelei as ‘n volk van pasbevryde slawe.
Kaleb en Josua het egter met ‘n heel ander perspektief na presies dieselfde omstandighede gekyk. In Numeri 13:30 lees ons hoe Kaleb reageer: “Toe het Kaleb die volk stil gemaak teenoor Moses en gesê: Laat ons gerus optrek en dit in besit neem; want ons kan dit sekerlik oorweldig.” Josua en Kaleb het nie die ommuurde stede of die reusagtige soldate gemis nie, maar hulle het die deurslaggewende feit by hul berekening ingesluit dat God gepraat en die land reeds aan hulle beloof het.
Die tien verkenners het die omstandighede beoordeel sonder om enige gewig aan goddelike openbaring te gee, wat gelei het tot die skokkende verval van hul denke in Numeri 13:33: “Ons het daar ook die reuse gesien, die kinders van Enak, van die reuse afkomstig; en ons was soos sprinkane in ons oë; so was ons ook in hulle oë.” Wanneer die mens sy oë van God afhaal, word die probleme monsteragtig groot en krimp die mens se eie identiteit tot niks. Toe die tien God vergeet het, het die uitdagings oorweldigend gelyk, maar toe Josua en Kaleb hul oë op die Verbondsgod gehou het, het daardie selfde reuse gekrimp tot hanteerbare vyande wat reeds deur God oorwin is.
Die Dal van die Terpentynboom – Dawid se Hermeneutiek van Geloof
Eeue later, in die droë Dal van die Terpentynboom, het hierdie selfde geveg herhaal toe die leër van Israel onder koning Saul teenoor die Filistyne gestaan het. Elke dag het ‘n reusagtige krygsman met die naam Goliat vorentoe gestap en die leërmagte van Israel getart. Die ganse Israelitiese leër, insluitend Saul, het verlam gestaan van vrees omdat hulle na Goliat gekyk het deur die lens van die menslike perspektief. Hulle het sy lengte, sy swaar brons harnas, sy massiewe spies en sy dekades van gevegservaring bereken, en tot die gevolgtrekking gekom dat niemand hom kon oorwin nie.
Toe die jong skaapwagter Dawid op die toneel kom, het hy nie die werklikheid ontken nie. Hy het nie Goliat se grootte, krag, ervaring of gevaarlike wapens ontken nie, want dit alles was onbetwisbare feite. Dawid se teologie het hom egter geleer dat die waarneembare feite nie al die feite is nie, aangesien daar ‘n groter, onsigbare werklikheid was wat die leër van Israel vergeet het.
In 1 Samuel 17:45 stap Dawid vorentoe met ‘n onwrikbare goddelike perspektief: “Maar Dawid sê vir die Filistyn: Jy kom na my met ‘n swaard en met ‘n spies en met ‘n lans, maar ek kom na jou in die Naam van die HERE van die leërskare, die God van die slagordes van Israel, wat jy uitgedaag het.” Die grammatikale en historiese gewig van Dawid se woorde lê in die gebruik van die verbondsnaam van God as die Almagtige Bevelvoerder van die hemelse leërs (Yahweh Tsebaoth). Goliat het dalk die sigbare leër van Israel uitgedaag, maar hy het in werklikheid die lewendige God van die heelal getart.
Dawid het die sigbare omstandighede geïnterpreteer binne die raamwerk van God se karakter, krag, beloftes en ewige doelwitte. Hierin lê ‘n kardinale Bybelse beginsel, naamlik dat die goddelike perspektief nooit feite ignoreer, probleme verminder of teëspoed ontken nie. Dit plaas eerder daardie harde werklikhede binne die veel groter, alomvattende raamwerk van Wie God is.
Die Wêreldse Perspektief teenoor die Vernuwing van die Denke
Hierdie stryd tussen die twee perspektiewe is ‘n daaglikse realiteit omdat die wêreldstelsel ‘n voortdurende druk op Christene plaas om sy denkpatrone aan te neem. Die apostel Paulus het hierdie kulturele druk deeglik verstaan toe hy aan die gemeente in Rome geskryf het, wat as die intellektuele en kulturele spilpunt van die antieke heidense wêreld gedien het. In Romeine 12:2 gee Paulus ‘n kategoriese bevel: “En word nie aan hierdie wêreld gelykvormig nie, maar word verander deur die vernuwing van julle gemoed, sodat julle kan beproef wat die goeie en welgevallige en volmaakte wil van God is.”
Die Griekse grammatika van hierdie vers toon dat die woord vir “gelykvormig” verwys na die aanneming van ‘n uitwendige masker wat nie ooreenstem met die innerlike werklikheid nie, terwyl die woord vir “verander” (metamorphoo) ‘n ingrypende, innerlike transformasie beskryf wat deur die Heilige Gees in die denke of gemoed plaasvind. Die wêreld bevorder aktief sy eie definisies van sukses, geluk, moraliteit, seksualiteit, die huwelik, geld, mag, identiteit, lyding en vryheid. Wêreldgesindheid begin dus altyd in die denke voordat dit ooit in uiterlike gedrag na vore kom.
In hierdie stryd moet ons besef dat opregtheid alleen nie die waarheid bepaal nie. Kulturele aanvaarding, die mening van die meerderheid, akademiese respek, politieke mag en regeringsgoedkeuring bepaal net so min wat waar is. God se Woord bly die enigste en finale maatstaf waaraan elke menslike aanspraak beoordeel moet word.
Die Verraderlikheid van die Eie Hart
Die gevaar van die menslike perspektief ontstaan nie net van buite af deur die omringende kultuur nie, maar spruit ook voort van binne die gelowige self. ‘n Christen kan opreg wees en steeds verkeerd wees, emosioneel wees en verkeerd wees, ervare wees en verkeerd wees, en selfs logies konsekwent redeneer terwyl hy vanuit valse veronderstellings vertrek.
Koning Salomo waarsku in Spreuke 14:12 met kliniese akkuraatheid: “Daar is ‘n weg wat vir ‘n mens reg lyk, maar die einde daarvan is weë van die dood.” Omdat ‘n pad vir die mens reg kan lyk en goed kan voel terwyl dit steeds na verwoesting lei, vereis die goddelike perspektief ‘n diepe nederigheid en ‘n bereidwilligheid om ons eie veronderstellings, begeertes, emosies, ervaringe en gevolgtrekkings voortdurend onder die gesag van die Skrif te bring.
Die apostel Paulus beskryf hierdie intellektuele dissipline in 2 Korintiërs 10:5 wanneer hy skryf dat ons “…planne verbreek en elke skans wat opgewerp word teen die kennis van God, en elke gedagte gevange neem tot die gehoorsaamheid aan Christus,”. Die volwasse gelowige aanvaar nie bloot enige gedagte of vrees wat in sy kop opkom nie, maar neem elke gedagte gevange en onderwerp dit aan die gehoorsaamheid van Christus.
Die Vuurproef van Teëspoed – Blik op die Onsigbare
Die werklike vuurproef van ons denke vind plaas onder druk, omdat teëspoed blootlê wat werklik die denke oorheers. Waar vrees na stormagtige omstandighede kyk en oordeel dat gebeure buite beheer is, onthou die goddelike perspektief dat God soewerein bly. Waar bekommernis hom ‘n toekoms sonder goddelike voorsiening verbeel, anker die goddelike perspektief sy denke in God se getroue sorg. Waar bitterheid uitsluitlik op die oortreder konsentreer, onthou die goddelike perspektief God se genade en geregtigheid. Waar trots op homself vertrou, erken die goddelike perspektief sy totale afhanklikheid van God. Die omstandighede self het nie verander nie, maar die gelowige se interpretasie daarvan het radikaal verander.
In 2 Korintiërs 4:17-18 rig Paulus die volgende stelling aan gelowiges: “Want ons ligte verdrukking wat vir ‘n oomblik is, bewerk vir ons ‘n alles oortreffende ewige gewig van heerlikheid; omdat ons nie let op die sigbare dinge nie, maar op die onsigbare; want die sigbare dinge is tydelik, maar die onsigbare ewig.” Dit beteken nie dat ons die waarneembare werklikheid ontken nie, want omstandighede, lyding, gevaar en probleme is harde realiteite. Sigbare omstandighede is egter nie die volle werklikheid nie, want God se karakter, beloftes, doelwitte, soewereiniteit en voorsiening bly ewig waar ongeag wat op die oppervlak gebeur.
Ter Afsluiting: Die Daaglikse Wandel in die Waarheid
Om vanuit ‘n goddelike perspektief te leef, is ‘n voortdurende, lewenslange proses waarin bekende Bybelse waarhede aktief op huidige omstandighede toegepas word. Die Christelike lewe is niks minder nie as die daaglikse vervanging van die menslike perspektief met die goddelike perspektief.
Hierdie transformasie vind plaas deur ‘n verdiepte kennis van God se Woord deur getroue Bybelstudie, geestelike groei na volwassenheid, en die getroue toepassing van daardie waarhede in die praktyk. Elke dag staan die gelowige voor die keuse om die lewe te interpreteer vanuit die beperkte menslike perspektief wat tot ervaringsdood lei, óf om sy denke te buig voor die ewig geopenbaarde Woord van God en die lewe voluit te beleef. Watter perspektief gaan jy handhaaf?